EN

Carbon dioxide

CO2        CAS Number 124-38-9       UN1013  (gas)        

Carbon dioxide

CO2|CAS Number 124-38-9|UN1013 (gas)

حجم گاز

محاسبه حجم یا جرم یک مقدار مشخص از گاز

در شرایط استاندارد (bar 1/013) برابر با: 15 C°

فاز گاز

اطلاعات بیشتر

نمودار فازی مولکول، نمایش‌دهنده‌ی گذار بین فازهای جامد، مایع و گاز به‌عنوان تابعی از دما و فشار است

فاز جامد    فاز مایع    فاز بخار    نقطه بحرانی    نقطه سه گانه
جرم مولی: 17.030 g/mol
درصد حضور در هوای خشک/
نقطه بحرانی
Temperature: 132.50 °C
Pressure: 112.8 bar
Density: 235.00 kg/m³
نقطه سه گانه
Temperature: -77.66 °C
Pressure: 6.1111E-2 bar

Pressure 1.013 bar

9.9496E-1 Z ضریب تراکم‌پذیری
1.2941 نسبت Cp/Cv
kg/m³ 1.8075 چگالی گاز
kJ/(kg·K) 8.5085E-1 ظرفیت گرمایی Cp
kJ/(kg·K) 6.5749E-1 ظرفیت گرمایی Cv
mol/mol 6.15E-4 حلالیت در آب
1.53 گرانی ویژه
m³/kg 5.532E-1 حجم ویژه
mW/(m·K) 16.643 هدایت حرارتی
bar 64.4789 فشار بخار
Po 1.4932E-4 ویسکوزیته
9.9435E-1 ضریب تراکم‌پذیری Z
1.2995 نسبت γ Cp/Cv
kg/m³ 1.8714 چگالی گاز
kJ/(kg·K) 8.4124E-1 ظرفیت گرمایی Cp
kJ/(kg·K) 6.4738E-1 ظرفیت گرمایی Cv
mol/mol 8.21E-4 حلالیت در آب
1.53 گرانی ویژه
m³/kg 5.344E-1 حجم ویژه
mW/(m·K) 15.844 هدایت حرارتی
bar 50.9921 فشار بخار
Po 1.4446E-4 ویسکوزیته
9.9326E-1 ضریب تراکم‌پذیری Z
1.3083 نسبت گاما Cp/Cv
kg/m³ 1.9763 چگالی گاز
kJ/(kg·K) 8.2684E-1 ظرفیت گرمایی Cp
kJ/(kg·K) 6.3202E-1 ظرفیت گرمایی Cv
1.53 گرانی ویژه
m³/kg 5.06E-1 حجم ویژه
mW/(m·K) 14.674 هدایت حرارتی
bar 34.9054 فشار بخار
Po 1.3711E-4 ویسکوزیته
°C -78.45 دمای نقطه تصعید
kg/m³ 2.8179 چگالی گاز (در نقطه تصعید)
۱. صنایع غذایی:

• نوشیدنی‌های گازدار: کربن دی‌اکسید گازی اصلی‌ترین عامل ایجاد حباب و طعم تند در نوشابه‌ها، آب‌های معدنی گازدار و سایر نوشیدنی‌ها است.

• نگهداری مواد غذایی: در بسته‌بندی با اتمسفر اصلاح شده (Modified Atmosphere Packaging - MAP)، CO2 با جایگزینی اکسیژن، رشد باکتری‌ها و کپک‌ها را مهار کرده و ماندگاری مواد غذایی را افزایش می‌دهد.

صنایع غذایی
۲. صنعت آتش‌نشانی:

• کپسول‌های آتش‌نشانی: کپسول‌های حاوی گاز CO2 برای خاموش کردن آتش‌سوزی‌ها، به ویژه در تجهیزات الکتریکی و مایعات قابل اشتعال کاربرد دارند.

• این گاز با جایگزینی اکسیژن محیط و جذب حرارت، شعله را مهار می‌کند.

آتش نشانی
۳. پزشکی و دندان‌پزشکی:

• بی‌حسی موضعی: در برخی روش‌های پزشکی و دندان‌پزشکی، مخلوطی از CO2 و اکسیژن به منظور ایجاد بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود.

• تنفس مصنوعی: در موارد خاص، گاز CO2 به عنوان بخشی از مخلوط گازی برای کمک به تنفس بیماران به کار می‌رود.

پزشکی
۴. صنایع فلزی و جوشکاری:

• جوشکاری: MIG/MAG در فرآیندهای جوشکاری که از گاز محافظ استفاده می‌شود، گاز CO2 به تنهایی یا در ترکیب با آرگون به عنوان گاز محافظ برای جلوگیری از اکسیداسیون و آلودگی مذاب فلز کاربرد دارد.

جوشکاری
۵. کشاورزی:

• رشد گیاهان: در گلخانه‌ها، افزایش غلظت کربن دی‌اکسید می‌تواند سرعت فتوسنتز را افزایش داده و به رشد بهتر گیاهان کمک کند. این فرآیند به عنوان “تلقیح CO2” شناخته می‌شود.

کشاورزی
۶. سایر کاربردها:

• تولید یخ خشک: اگرچه یخ خشک حالت جامد CO2 است، اما از فشرده‌سازی و سرد کردن گاز کربن دی‌اکسید تولید می‌شود.

• سیستم‌های خنک‌کننده: در برخی سیستم‌های تبرید خاص از گاز CO2 استفاده می‌شود.

• تولید مواد شیمیایی: کربن دی‌اکسید به عنوان ماده اولیه در تولید برخی مواد شیمیایی مانند اوره کاربرد دارد.

کاربردهای دیگر

GHS04

Gas under pressure

• خطر خفگی:

گاز کربن‌دی‌اکسید گازی خنثی و غیرسمی است، اما در غلظت‌های بالا می‌تواند جای اکسیژن را در هوا بگیرد و موجب خفگی شود. افزایش CO₂ در هوا، به‌ویژه در فضاهای بسته، می‌تواند به سرعت منجر به از دست رفتن هوشیاری و در موارد شدید، مرگ شود.

• علائم مواجهه با غلظت‌های بالا:
  • سردرد
  • سرگیجه و گیجی
  • تنفس سریع و افزایش ضربان قلب
  • تهوع و احساس خفگی
  • در موارد شدید: بی‌هوشی و مرگ
• اقدامات پیشگیرانه:
  • استفاده از گاز CO₂ تنها در محیط‌های دارای تهویه مناسب انجام شود.
  • نصب حسگرهای CO₂ برای پایش سطح گاز در محیط ضروری است.
  • در صورت بروز علائمی مانند سرگیجه یا تنگی نفس، بلافاصله محیط را ترک کرده و به هوای تازه پناه ببرید.
  • از ورود به فضاهای بسته مشکوک به وجود CO₂ بدون تجهیزات ایمنی و اطمینان از تهویه خودداری شود.
• اثرات فیزیولوژیکی:
  • استنشاق CO₂ در غلظت‌های بالا باعث تحریک سیستم تنفسی، افزایش فشار خون، اختلال در عملکرد قلب و احساس اضطراب می‌شود.
  • تماس طولانی‌مدت با غلظت‌های پایین نیز می‌تواند منجر به خستگی، کاهش تمرکز و اختلال خواب گردد.
ذخیره‌سازی و حمل گاز CO₂:
  • سیلندرهای گاز CO₂ باید در محیطی خنک، خشک، با تهویه مناسب و به‌دور از منابع حرارتی یا اشتعال‌زا نگهداری شوند.
  • سیلندرها به‌صورت ایستاده و با استفاده از زنجیر یا بند ایمنی محکم شوند تا از افتادن جلوگیری شود.
  • از غلتاندن، ضربه‌زدن یا انداختن سیلندرها خودداری گردد.
  • هنگام حمل، استفاده از کلاهک محافظ شیر الزامی است.
  • سیلندرها باید دارای برچسب‌های خوانا و مشخصات ایمنی باشند.
نشت گاز:
  • در صورت نشت CO₂، منطقه باید فوراً تخلیه شده و منبع نشت شناسایی و رفع شود.
  • در موارد نشت گسترده یا تهویه ناکافی، استفاده از تجهیزات تنفسی مستقل (SCBA) ضروری است.
  • از آنجا که CO₂ سنگین‌تر از هواست، در مناطق پایین مانند کف اتاق یا چاله‌ها جمع می‌شود. تهویه مؤثر در این نواحی اهمیت بالایی دارد.