EN

Carbon dioxide

CO₂CAS Number 124-38-9 UN2187 (refrigerated liquid)

Carbon dioxide

CO₂|CAS Number 124-38-9|UN2187(refrigerated liquid)

حجم مایع

محاسبه حجم یا جرم یک مقدار مشخص از مایع

در نقطه جوش و فشار (bar 1/013)

فاز مایع

نمودار فازی مولکول، نمایش‌دهنده‌ی گذار بین فازهای جامد، مایع و گاز به‌عنوان تابعی از دما و فشار است

فاز جامد فاز مایع فاز بخار نقطه بحرانی نقطه سه گانه

جرم مولی: 17.030 g/mol
درصد حضور در هوای خشک/

نقطه بحرانی
Temperature: 132.50 °C
Pressure: 112.8 bar
Density: 235.00 kg/m³

نقطه سه گانه
Temperature: -77.66 °C
Pressure: 6.1111E-2 bar

kg/m³ 1178.4 چگالی مایع( در نقطه سه گانه)

صنایع غذایی:

کربن دی‌اکسید مایع در انجماد سریع مواد غذایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با تماس مستقیم با محصول، دما را به سرعت کاهش می‌دهد و موجب حفظ کیفیت، بافت و ارزش غذایی می‌شود. همچنین در برخی مراحل تولید نوشابه برای خنک‌سازی سریع مخلوط‌ها استفاده می‌شود.

صنایع فلزی:

در فرآیندهای عملیات حرارتی فلزات، از CO₂ مایع به عنوان یک ماده خنک‌کننده برای سرد کردن سریع قطعات فلزی و افزایش سختی آن‌ها استفاده می‌شود. این ویژگی به‌ویژه در تولید ابزارها و قطعات با مقاومت بالا اهمیت دارد.

صنایع شیمیایی:

کربن دی‌اکسید مایع به عنوان یک حلال سازگار با محیط زیست در استخراج ترکیبات فعال (مثلاً از گیاهان دارویی) به‌کار می‌رود. همچنین در برخی فرآیندهای شیمیایی به عنوان واسطه یا ماده اولیه نقش دارد.

صنایع نفت و گاز:

در استخراج نفت، تزریق CO₂ مایع به چاه‌ها موجب افزایش فشار و تسهیل خروج نفت خام می‌شود. همچنین برای انتقال گاز طبیعی در خطوط لوله، CO₂ مایع به عنوان عامل خنک‌کننده برای کنترل دما استفاده می‌شود.

آتش‌نشانی:

در برخی سیستم‌های خاموش‌کننده آتش، از کربن دی‌اکسید مایع بهره گرفته می‌شود که با آزاد شدن ناگهانی و تبدیل سریع به گاز، باعث خفگی شعله و کاهش دمای محل آتش‌سوزی می‌گردد، بدون آن‌که پسماندی باقی بگذارد.

پزشکی:

در کرایوتراپی (سرمادرمانی)، CO₂ مایع به عنوان منبع سرما برای فریز کردن سلول‌ها یا بافت‌های خاص مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین در برخی جراحی‌های خاص برای خنک‌سازی بافت یا ابزار جراحی کاربرد دارد.

GHS04

Gas under pressure

ایمنی:

خطر خفگی: کربن دی‌اکسید مایع هنگام تبخیر، حجم زیادی گاز CO₂ تولید می‌کند که می‌تواند جایگزین اکسیژن محیط شود و باعث کاهش سطح اکسیژن و در نتیجه خفگی گردد. به همین دلیل، تهویه مناسب و استفاده در محیط‌های با جریان هوای کافی الزامی است.
تماس با پوست: تماس مستقیم با CO₂ مایع به دلیل دمای بسیار پایین می‌تواند باعث سوختگی سرما (سرمازدگی) و آسیب شدید به بافت‌های پوستی شود. بنابراین استفاده از تجهیزات حفاظت فردی مانند دستکش‌های عایق و عینک ایمنی بسیار مهم است.
فشار بالا: CO₂ مایع معمولاً در مخازن تحت فشار بالا نگهداری می‌شود. هرگونه دستکاری نادرست یا نقص در مخازن ممکن است منجر به انفجار و بروز حوادث خطرناک شود. لازم است مخازن طبق استانداردهای ایمنی طراحی، نصب و نگهداری شوند و اپراتورها آموزش دیده باشند.
سمیت: گرچه CO₂ گازی طبیعی است، افزایش غلظت آن در فضا می‌تواند باعث بروز علائمی مانند سردرد، سرگیجه، افزایش ضربان قلب و مشکلات تنفسی شود. رعایت استانداردهای غلظت ایمنی در محیط کار ضروری است.
جابجایی و حمل و نقل: انتقال CO₂ مایع باید با استفاده از تجهیزات مخصوص و توسط افراد آموزش‌دیده انجام شود تا از نشت، انفجار یا سایر حوادث جلوگیری شود.

سازگاری:

سازگاری مواد: کربن دی‌اکسید مایع ممکن است با برخی مواد واکنش دهد یا باعث خوردگی آن‌ها شود. به همین دلیل، باید از مخازن و لوله‌های ساخته شده از موادی مانند فولاد ضد زنگ یا پلیمرهای مقاوم استفاده شود تا ایمنی و دوام تجهیزات تضمین گردد.
کنترل دما: نگهداری CO₂ مایع نیازمند دمای بسیار پایین است. افزایش دما باعث افزایش فشار داخلی مخازن شده و خطر انفجار را افزایش می‌دهد. بنابراین، کنترل دقیق دما و فشار در سیستم‌های ذخیره‌سازی ضروری است.
اثرات زیست‌محیطی: انتشار کربن دی‌اکسید مایع به محیط زیست می‌تواند به افزایش گازهای گلخانه‌ای و تغییرات اقلیمی کمک کند. لذا استفاده بهینه، کاهش نشت و استفاده از CO₂ بازیافتی یا منابع تجدیدپذیر از اهمیت بالایی برخوردار است.