This post is also available in: English Armenian
در دنیای امروز، صنعت لوازم آرایشی و بهداشتی یکی از پویاترین بخشهای اقتصاد جهانی است. این صنعت نه تنها بر زیبایی و اعتماد به نفس افراد تمرکز دارد، بلکه با پیشرفتهای علمی و فناوری، به سمت محصولات ایمنتر، پایدارتر و مؤثرتر حرکت میکند. در این میان، گاز آرگون – یکی از گازهای نجیب دوره سوم جدول تناوبی عناصر – نقش مهمی ایفا میکند. آرگون، با نماد شیمیایی Ar و عدد اتمی ۱۸، گازی بیرنگ، بیبو و غیرسمی است که حدود ۰.۹۳ درصد از جو زمین را تشکیل میدهد. این گاز به دلیل خواص منحصربهفرد خود، مانند عدم واکنشپذیری شیمیایی (اینرت بودن)، چگالی بالاتر از هوا و قابلیت ایجاد محیطهای کنترلشده، در صنایع مختلفی از جمله الکترونیک، جوشکاری و پزشکی کاربرد دارد. اما کاربرد آن در لوازم آرایشی، که اغلب نادیده گرفته میشود، میتواند تحولآفرین باشد.
برای شرکتهای فروشنده میعانات گازی، مانند شرکتهایی که گازهای صنعتی و تخصصی را عرضه میکنند، درک کاربردهای آرگون در بخش لوازم آرایشی میتواند فرصتهای جدیدی ایجاد کند. این گاز نه تنها در فرآیندهای تولید و بستهبندی محصولات آرایشی استفاده میشود، بلکه در دستگاههای زیبایی و درمانهای پوستی نیز نقش کلیدی دارد.
آرگون برای اولین بار در سال ۱۸۹۴ توسط ویلیام رمزی و لرد ریلی کشف شد و نام آن از کلمه یونانی “argos” به معنای “تنبل” گرفته شده، زیرا با هیچ عنصری واکنش نمیدهد. این ویژگی اینرت بودن، آرگون را به گزینهای ایدهآل برای حفاظت از مواد حساس تبدیل کرده است. در صنعت لوازم آرایشی، جایی که محصولات اغلب حاوی ترکیبات آلی، ویتامینها و آنتیاکسیدانها هستند که به راحتی اکسید میشوند، آرگون میتواند از فساد زودرس جلوگیری کند. تصور کنید یک کرم ضدپیری که حاوی ویتامین C است؛ بدون حفاظت مناسب، این ویتامین در تماس با اکسیژن هوا اکسید شده و کارایی خود را از دست میدهد. آرگون با جایگزینی اکسیژن، این مشکل را حل میکند. در ادامه، به جزئیات بیشتری میپردازیم.
تاریخچه استفاده از آرگون در صنایع مرتبط با زیبایی
تاریخ استفاده از آرگون در لوازم آرایشی به اوایل قرن بیستم بازمیگردد، اما کاربردهای مدرن آن از دهه ۱۹۸۰ میلادی شتاب گرفت. در ابتدا، آرگون بیشتر در صنایع پزشکی و جراحی استفاده میشد، جایی که برای ایجاد محیطهای استریل و کنترلشده به کار میرفت. برای مثال، در جراحیهای چشم، آرگون لیزر برای درمان مشکلات شبکیه استفاده شد. اما با پیشرفت فناوری، این گاز به صنعت زیبایی نفوذ کرد.
در دهه ۱۹۹۰، شرکتهای آرایشی شروع به استفاده از گازهای اینرت مانند نیتروژن و آرگون در بستهبندی کردند تا shelf life محصولات را افزایش دهند. یک مثال تاریخی، استفاده از آرگون در بستهبندی محصولات غذایی حساس بود که بعداً به لوازم آرایشی گسترش یافت. در سال ۲۰۰۰، تحقیقات نشان داد که آرگون میتواند رشد میکروبهای هوازی را در محصولات مرطوب مانند لوسیونها کاهش دهد. تا سال ۲۰۱۰، پتنتهای متعددی مانند پتنت WO2021171321A1 ثبت شد که به طور خاص بر استفاده از “پوشش آرگون” (argon blanket) در فرمولاسیونهای آرایشی تمرکز داشت. این پتنت، که توسط محققان در حوزه شیمی آرایشی توسعه یافته، نشان میدهد چگونه آرگون میتواند بدون استفاده از نگهدارندههای شیمیایی، محصولات را حفظ کند.
در سالهای اخیر، با تمرکز بر محصولات ارگانیک و طبیعی، تقاضا برای آرگون افزایش یافته است. شرکتهای بزرگ مانند L’Oréal و Estée Lauder از گازهای اینرت در خطوط تولید خود استفاده میکنند. در دسامبر ۲۰۲۵، گزارشهایی از کنفرانسهای صنعت زیبایی نشان میدهد که استفاده از آرگون در دستگاههای خانگی زیبایی، مانند wandهای فرکانس بالا، بیش از ۳۰ درصد رشد داشته است. این تاریخچه نشاندهنده گذار از کاربردهای صنعتی به مصرفی است، جایی که آرگون نه تنها یک گاز فنی، بلکه بخشی از روتین روزانه زیبایی شده است.
خواص فیزیکی و شیمیایی آرگون و اهمیت آن در لوازم آرایشی
برای درک بهتر کاربردها، ابتدا به خواص آرگون بپردازیم. آرگون گازی تکاتمی است که در دمای اتاق پایدار باقی میماند. چگالی آن ۱.۷۸۴ گرم بر لیتر است، که سنگینتر از هوا (۱.۲۹ گرم بر لیتر) است. این ویژگی باعث میشود آرگون بتواند لایهای پایدار روی سطوح ایجاد کند و اکسیژن را جابهجا کند. از نظر شیمیایی، آرگون هیچ ترکیب پایداری تشکیل نمیدهد، بنابراین با مواد آرایشی واکنش نمیدهد و ایمنی محصول را حفظ میکند.
در لوازم آرایشی، این خواص اهمیت زیادی دارند. بسیاری از محصولات آرایشی حاوی مواد حساس به اکسیژن هستند، مانند اسیدهای چرب غیراشباع، ویتامینها و عصارههای گیاهی. اکسیداسیون این مواد میتواند منجر به تغییر رنگ، بوی نامطبوع و کاهش کارایی شود. آرگون با ایجاد محیط آنوکسیک (بدون اکسیژن)، این فرآیند را متوقف میکند. علاوه بر این، آرگون غیرسمی است و توسط FDA به عنوان GRAS (Generally Recognized As Safe) طبقهبندی شده، که آن را برای استفاده در محصولات مصرفی مناسب میکند.
مثلا در تولید ریمل یا کرمپودر، جایی که رنگدانهها ممکن است اکسید شوند، تزریق آرگون به مخزنهای مخلوطکننده میتواند کیفیت را حفظ کند. همچنین، آرگون میتواند دما را کنترل کند، زیرا در حالت مایع (کریوژنیک) برای خنکسازی استفاده میشود، اما در لوازم آرایشی بیشتر به صورت گاز به کار میرود. این خواص، آرگون را از گازهای دیگر مانند نیتروژن متمایز میکند، زیرا آرگون سنگینتر است و بهتر روی سطوح مینشیند.
کاربرد آرگون در فرآیندهای تولید لوازم آرایشی
تولید لوازم آرایشی فرآیندی پیچیده است که شامل مخلوط کردن، امولسیونسازی و استریلیزاسیون میشود. آرگون در چندین مرحله نقش دارد. ابتدا، در محیطهای تولید، آرگون برای ایجاد اتمسفر کنترلشده استفاده میشود. تصور کنید یک کارخانه که کرمهای ضدآفتاب تولید میکند؛ مواد فعال مانند زینک اکسید میتوانند با اکسیژن واکنش دهند. با پر کردن اتاقهای تولید با آرگون، اکسیژن کاهش یافته و کیفیت حفظ میشود.
در امولسیونسازی، که فرآیند ترکیب روغن و آب است، آرگون به عنوان گاز حامل استفاده میشود. برای مثال، در تولید لوسیونها، حبابهای آرگون میتوانند به عنوان microbubbles وارد شوند تا ساختار محصول را پایدار کنند. تحقیقات اخیر نشان میدهد که این روش میتواند ویسکوزیته را بهبود بخشد و محصول را یکنواختتر کند. علاوه بر این، در خشککردن اسپری (spray drying) برای پودرهای آرایشی، آرگون به عنوان گاز خشککننده استفاده میشود تا رطوبت را بدون اکسیداسیون حذف کند.
یک کاربرد جالب، استفاده از آرگون در نانوتکنولوژی آرایشی است. در تولید نانوذرات برای محصولات ضدپیری، آرگون به عنوان گاز حامل در فرآیندهای پلاسما استفاده میشود تا ذرات را بدون آلودگی تولید کند. این روش، که در مقالات علمی مانند مقاله منتشرشده در MDPI در سال ۲۰۲۳ توصیف شده، نشان میدهد چگونه آرگون میتواند کارایی محصولات را افزایش دهد. برای خوانندگان غیرمتخصص، این به معنای ساخت مواد کوچکتر و مؤثرتر است که بهتر به پوست نفوذ میکنند، بدون اینکه کیفیتشان از دست برود.
کاربرد آرگون در بستهبندی و حفظ محصولات آرایشی
یکی از برجستهترین کاربردهای آرگون در لوازم آرایشی، در بستهبندی است. محصولات آرایشی اغلب مرطوب و حساس هستند و بدون نگهدارندههای مناسب، سریعاً فاسد میشوند. آرگون با ایجاد “پوشش آرگون” یا argon blanket، این مشکل را حل میکند. این روش شامل پر کردن فضای خالی بالای محصول در ظرف با آرگون است، که اکسیژن را جابهجا کرده و محیطی آنائروبیک ایجاد میکند.
بر اساس پتنت WO2021171321A1، که در سال ۲۰۲۱ ثبت شده و تا ۲۰۲۵ بهروزرسانی شده، فرمولاسیونهای آرایشی میتوانند بدون نگهدارندههای مصنوعی، با استفاده از آرگون حفظ شوند. در این روش، آرگون نه تنها در headspace (فضای بالای محصول) قرار میگیرد، بلکه به صورت microbubbles (حبابهای میکروسکوپی با قطر ۱۰-۵۰۰ میکرومتر) یا (chimneys) ستونهای عمودی داخل محصول میشود. وقتی کاربر محصول را استفاده میکند – مثلاً با انگشت کرم را برمیدارد – این حبابها ترکیده و آرگون آزاد میشود تا پوشش جدیدی ایجاد کند.
مزایا چشمگیر هستند:
افزایش shelf life تا ۲۴ ماه، جلوگیری از رشد میکروبهایی مانند آسپرژیلوس و پسودوموناس، و حفظ رنگ و بوی طبیعی. برای مثال، در یک لوسیون ارگانیک حاوی عصارههای گیاهی، بدون آرگون، محصول ممکن است پس از ۶ ماه تغییر رنگ دهد، اما با آرگون، این زمان به ۱۸ ماه میرسد. این روش همچنین برای محصولات بدون پارابن ایدهآل است، که تقاضای مصرفکنندگان را برای محصولات طبیعی برآورده میکند.
در عمل، فرآیند بستهبندی شامل فلاشینگ آرگون (شستشو با گاز) قبل از پر کردن ظرف است. شرکتهای فروشنده میعانات گازی میتوانند آرگون خالص (۹۹.۹۹۹%) را برای این منظور تأمین کنند. چالشها شامل هزینه بالاتر آرگون نسبت به نیتروژن است، اما مزایای آن – مانند چگالی بیشتر که پوشش پایدارتری ایجاد میکند – آن را توجیه میکند. مطالعات اخیر، مانند مقاله منتشرشده در ScienceDirect در سال ۲۰۲۳، نشان میدهد که بستهبندی با آرگون میتواند اکسیداسیون لیپیدها را تا ۵۰ درصد کاهش دهد.
کاربرد آرگون در دستگاههای زیبایی و درمانهای پوستی
آرگون نه تنها در محصولات، بلکه در دستگاههای زیبایی نیز کاربرد دارد. یکی از محبوبترینها، wandهای فرکانس بالا (high frequency wands) است که برای درمان آکنه و بهبود پوست استفاده میشود. این دستگاهها الکترودهایی دارند که با گاز آرگون پر شدهاند و جریان الکتریکی فرکانس بالا تولید میکنند.
چگونگی کار: وقتی جریان از الکترود عبور میکند، آرگون یونیزه شده و اوزون (O3) تولید میکند. اوزون باکتریهای مولد آکنه را میکشد، التهاب را کاهش میدهد و گردش خون را افزایش میدهد. رنگ بنفش-آبی الکترودهای آرگون نشاندهنده این گاز است. برای مثال، دستگاه Faisca از Project E Beauty، که در ۲۰۲۵ محبوب است، از آرگون برای زاپ کردن آکنه استفاده میکند. مطالعات نشان میدهد که این روش میتواند آکنه را تا ۷۰ درصد کاهش دهد، بدون عوارض جانبی.
در مقایسه با (neon) که برای ضدپیری استفاده میشود، آرگون برای پوستهای چرب و آکنهدار مناسبتر است. کاربران خانگی میتوانند این wandها را استفاده کنند؛ مثلاً ۵-۱۰ دقیقه روی ناحیه مشکلدار نگه دارند. در سالنهای زیبایی، این درمان بخشی از فیشیال است و با سرمهای هیدراته ترکیب میشود.
علاوه بر این، در درمانهای پزشکی زیبایی مانند argon plasma coagulation (APC)، آرگون برای کنترل خونریزی و درمان ضایعات پوستی استفاده میشود. این روش، که در جراحیهای زیبایی مانند لیفت پوست به کار میرود، گاز آرگون را با پلاسما ترکیب میکند تا بافت را بدون آسیب حرارتی درمان کند. دستگاه Fusion 8، که در ۲۰۲۵ معرفی شده، از آرگون برای خنکسازی انرژی استفاده میکند و برای همه انواع پوست مناسب است.
مزایا، چالشها و مطالعات علمی
مزایای آرگون شامل ایمنی، پایداری و کارایی است. مطالعات EFSA در ۲۰۲۴ نشان داد که آرگون (E 938) هیچ خطری برای سلامتی ندارد. چالشها شامل هزینه و نیاز به تجهیزات تخصصی است، اما با کاهش قیمت گازها، این مسئله حل میشود.
در پایان این بررسی جامع، میتوان گفت که گاز آرگون، با وجود سادگی ظاهریاش به عنوان یکی از گازهای نجیب و فراوان در جو زمین، در صنعت لوازم آرایشی و بهداشتی نقشی بسیار عمیقتر و تحولآفرینتر از آنچه تصور میشود ایفا میکند. این گاز که زمانی بیشتر در کاربردهای صنعتی سنگین مانند جوشکاری یا تولید نیمهرساناها شناخته میشد،اکنون به یکی از اجزای کلیدی در زنجیره ارزش محصولات زیبایی تبدیل شده است – از مراحل اولیه تولید و فرمولاسیون گرفته تا بستهبندی نهایی و حتی درمانهای مستقیم پوستی در دستگاههای زیبایی مدرن.
ما دیدیم که چگونه خواص منحصربهفرد آرگون – یعنی عدم واکنشپذیری شیمیایی، چگالی بالاتر از هوا، و توانایی ایجاد محیطهای کاملاً کنترلشده و عاری از اکسیژن – آن را به ابزاری ایدهآل برای مقابله با یکی از بزرگترین چالشهای صنعت لوازم آرایشی تبدیل کرده است: حفظ پایداری و کارایی مواد فعال حساس.
در جهانی که مصرفکنندگان روزبهروز بیشتر به سمت محصولات طبیعی، ارگانیک و فاقد نگهدارندههای شیمیایی مصنوعی گرایش پیدا میکنند، آرگون پاسخی هوشمندانه و ایمن ارائه میدهد. با ایجاد پوششهای حفاظتی، حبابهای میکروسکوپی یا اتمسفرهای اینرت در خطوط تولید و بستهبندی، این گاز نه تنها عمر مفید محصولات را به طور چشمگیری افزایش میدهد (گاهی تا دو یا سه برابر)، بلکه رنگ، بو، بافت و اثربخشی درمانی آنها را نیز بدون هیچ تغییری حفظ میکند. این امر به ویژه برای محصولاتی مانند سرمهای حاوی ویتامین C، رتینول، اسیدهای چرب ضروری یا عصارههای گیاهی نادر که به سرعت در مجاورت اکسیژن و میکروارگانیسمها تخریب میشوند، حیاتی است.
علاوه بر جنبههای حفاظتی، آرگون در حوزه درمانهای زیبایی نیز درخشش خاصی دارد. دستگاههای فرکانس بالا با الکترودهای پرشده از آرگون، درمانهای پلاسمای آرگون، و حتی فناوریهای نوظهور مانند آرگون پلاسما در جراحیهای زیبایی، نشاندهنده این هستند که این گاز فراتر از یک ماده نگهدارنده ساده عمل میکند و مستقیماً در بهبود سلامت و ظاهر پوست نقش دارد. این درمانها با کشتن باکتریهای مولد آکنه، کاهش التهاب، تحریک کلاژنسازی و بهبود گردش خون، نتایج ملموسی ارائه میدهند که اغلب با روشهای تهاجمیتر قابل مقایسه است، اما با عوارض جانبی بسیار کمتر و دسترسی آسانتر حتی در محیطهای خانگی.
برای شرکتهای فعال در حوزه فروش میعانات گازی و گازهای صنعتی – مانند شرکتی که محصولات متنوعی از گازهای خالص و مخلوط را عرضه میکند – این کاربردهای روبهرشد آرگون در صنعت لوازم آرایشی فرصتی طلایی و استراتژیک به شمار میرود. در حالی که بازار جهانی لوازم آرایشی و بهداشتی در سال ۲۰۲۵ ارزشی بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار دارد و با نرخ رشد سالانه حدود ۵-۶ درصد پیش میرود، بخش محصولات طبیعی و پایدار یکی از سریعترین زیربخشها را تشکیل میدهد. برندهای بزرگ جهانی و استارتآپهای نوآور به طور فزایندهای به دنبال تأمینکنندگان معتبر گازهای با خلوص بالا هستند تا استانداردهای کیفی خود را ارتقا دهند. تأمین آرگون با گریدهای مناسب (مانند ۹۹.۹۹۹ درصد خلوص) برای بستهبندی، تولید یا حتی فروش مستقیم به تولیدکنندگان دستگاههای زیبایی، میتواند نه تنها درآمدزایی مستقیم ایجاد کند، بلکه جایگاه شرکت را به عنوان شریکی قابل اعتماد در زنجیره تأمین صنایع زیبایی تثبیت نماید.
در نهایت، آینده آرگون در این حوزه بسیار روشن به نظر میرسد. با پیشرفتهایی مانند بستهبندیهای هوشمند که میزان آرگون باقیمانده را پایش میکنند، ادغام آرگون در نانوتکنولوژیهای آرایشی برای نفوذ بهتر مواد فعال، و گسترش درمانهای مبتنی بر پلاسمای آرگون در کلینیکهای زیبایی، انتظار میرود تقاضا برای این گاز در سالهای آتی به طور قابل توجهی افزایش یابد. این روند نه تنها به نفع تولیدکنندگان محصولات زیبایی است که میتوانند ادعاهای معتبرتری در مورد طبیعی بودن و پایداری محصولاتشان مطرح کنند، بلکه به مصرفکنندگان نیز کمک میکند تا به محصولاتی ایمنتر، مؤثرتر و ماندگارتر دسترسی داشته باشند.
آرگون، این گاز خاموش و بیادعا، در واقع نمادی از تلفیق هوشمندانه علم و زیبایی است. آن نشان میدهد که گاهی سادهترین عناصر طبیعت میتوانند پیچیدهترین مشکلات صنایع مدرن را حل کنند. برای فعالان اقتصادی در حوزه گازهای صنعتی، زمان آن رسیده که این پتانسیل را جدیتر از همیشه مورد توجه قرار دهند و با سرمایهگذاری در تأمین، توزیع و آموزش کاربردهای تخصصی آرگون، سهمی شایسته از این بازار روبهرشد را به خود اختصاص دهند.
————————————————–
منابع
1. European Food Safety Authority (EFSA) Panel on Food Additives and Flavourings. (2024). Re-evaluation of argon (E 938) and helium (E 939) as food additives. EFSA Journal, 22(10), e9048.
www.doi.org
(Confirms the safety of argon as a packaging gas and notes its permitted use as an antioxidant in cosmetic products in the EU.)
3. Kim, H., Kim, H. J., Kim, H. K., Hong, J. Y., & Cho, S. B. (2019). Effects of argon and nitrogen plasma pulses on the skin and skin appendages in an in vivo animal model. Skin Research and Technology, 26(2), 184–191.
www.doi.org
(Examines histological effects of argon plasma on skin, supporting its role in rejuvenation without excessive damage.)
4. Project E Beauty. (n.d.). Faisca Neon & Argon High Frequency Wand. Retrieved December 15, 2025, from
www.projectebeauty.com
(Product description highlighting argon gas in high-frequency devices for acne treatment and skin oxygenation.)